قرارگاه  بسیجی شهید حسین دشتی رحمت آبادی

سید حسن نَصْرالله (۱۳۳۹-۱۴۰۳ش) ملقب به سید مقاومت روحانی و سیاستمدار شیعه اهل لبنان، سومین دبیرکل حزب‌الله لبنان و از بنیانگذاران آن بود. حزب‌الله در دوران دبیرکلی وی‌ (از سال ۱۹۹۲م-۲۰۲۴م) به قدرتی منطقه‌ای تبدیل شد. آزادسازی جنوب لبنان در ۲۰۰۰م از اشغال رژیم صهیونیستی، آزادی اسیران لبنانی و بازپس‌گیری اجساد شهدای مقاومت از دست اسرائیل در ۲۰۰۴م و پیروزی در جنگ ۳۳ روزه در ۲۰۰۶م در زمان دبیرکلی نصرالله روی داد. او به دلیل مقاومت و پیروزی‌های چندباره در برابر اسرائیل، محبوب‌ترین و قدرتمندترین رهبرِ جهان عرب شناخته می‌شود.

نصرالله در حوزه علمیه نجف و مدرسه امام المنتظر در بعلبک دروس حوزوی را آموخت. وی از شاگردان سید عباس موسوی بود و مدتی نیز در درس سید محمود هاشمی، سید کاظم حائری و محمد فاضل لنکرانی در قم شرکت کرده بود.

سید حسن از سال ۱۹۷۵ تا ۱۹۸۲م عضو جنبش اَمَل، از تشکل‌های سیاسی شیعی در لبنان، بود؛ اما در سال ۱۹۸۲م با گروهی از روحانیان مبارز از آن جنبش جدا شده و حزب‌الله لبنان را تأسیس کردند. او پس از شهادت سید عباس موسوی در ۱۶ فوریه ۱۹۹۲م، به‌عنوان دبیرکل حزب‌الله انتخاب شد و تا زمان شهادتش در ۲۰۲۴م/۱۴۰۳ش در این سمت بود. نصرالله در زمان دبیرکلی، ارتباط و دیدارهای متعددی با رهبران محور مقاومت داشت.

سید حسن نصرالله، ۶ مهر سال ۱۴۰۳ش/۲۷ سپتامبر ۲۰۲۴م در پی بمباران ضاحیه بیروت در جنوب لبنان توسط رژیم صهیونیستی به شهادت رسید. آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر ایران، و مراجع تقلید همچون سیستانی، مکارم شیرازی، نوری همدانی، سبحانی، شبیری زنجانی، جوادی آملی، بشیرحسین نجفی و مقامات و دولت‌های کشورهای مختلف و گروه‌های مقاومت مانند جنبش حماس، جنبش جهاد اسلامی فلسطین، جنبش انصارالله یمن، جنبش فتح، گروه عصائب اهل الحق، جنبش امل لبنان، جریان حکمت ملی عراق و جریان صدر در عراق شهادت او را تسلیت گفتند. در ایران پنج روز و در لبنان، سوریه، عراق و یمن نیز سه روز عزای عمومی اعلام شد. مردم کشورهای مختلف نیز در محکومیت این ترور تظاهرات و اجتماع کردند.

نصرالله،‌ در سال‌های ۲۰۰۴م، ۲۰۰۶م و ۲۰۱۱م نیز از سوی نیروهای اسرائیلی مورد سوء قصد قرار گرفته و جان سالم به در برده بود.

پسر بزرگ وی، سید محمدهادی نیز در سال ۱۹۹۷م در درگیری با نیروهای اسرائیلی به شهادت رسید.

سید حسن نصرالله، در ۳۱ آگوست ۱۹۶۰م[۳۸] یا ۱۹۶۲م[۳۹] برابر با ۸ شهریور ۱۳۳۹ش یا ۱۳۴۱ش در یکی از محله‌های شرق بیروت به دنیا آمد.[۴۰] پدرش «سید عبدالکریم» و مادرش «نهدیه صفی‌الدین»[۴۱] اهل روستای البازوریه از توابع صور در جنوب لبنان بودند که به بیروت مهاجرت کرده بودند.[۴۲] در برخی منابع گفته شده وی در بازوریه متولد شده است.[۴۳] سید حسن دارای سه برادر و پنج خواهر و فرزند بزرگ خانواده است.[۴۴] او در نوجوانی به همراه برادرانش در مغازه بقالی پدرش کار می‌کرد.[۴۵

نصرالله دورهٔ ابتدایی را در مدرسه النجاح در منطقه التربویه گذراند و با آغاز جنگ‌های داخلی لبنان در آوریل ۱۹۷۵م/۱۳۵۴ش همراه خانواده به روستای بازوریه رفت و تحصیلات دبیرستان خود را در شهر صور ادامه داد.[۴۶]

سید حسن، به گفته خودش، از کودکی به حوزه علمیه و روحانیت علاقه داشت؛ اما پدر و مادرش مخالف بودند.[۴۷] او در ۱۹۷۶م/۱۳۵۵ش با تشویق سید محمد غروی، امام جمعه شهر صور و از شاگردان سید محمدباقر صدر، برای فراگیری علوم دینی به نجف رفت. سید محمد طی نامه‌ای، سید حسن را به آیت‌الله صدر معرفی کرد. صدر نیز سید عباس موسوی را برای نظارت به وضعیت علمی و تأمین نیازهای سید حسن نصرالله گماشت.[۴۸] سید حسن در سال ۱۹۷۸م دروس مقدماتی حوزه را به پایان رساند و پس از دو سال اقامت در نجف، به دلیل فشارهای حزب بعث عراق،[۴۹] به لبنان بازگشت. او با تأسیس مدرسه امام منتظر در سال ۱۹۷۹م/۱۳۵۷ش در بعلبک، دروس حوزوی خود را ادامه داد و همزمان به تدریس نیز مشغول شد.[۵۰]

او در سال ۱۹۸۹م/۱۳۶۷ش[۵۱] یا ۱۹۹۰م/۱۳۶۸و۱۳۶۹ش[۵۲] به مدت یک سال[۵۳] برای تحصیل علوم دینی به قم سفر و در درس سید محمود هاشمی، سید کاظم حائری و محمد فاضل لنکرانی شرکت کرد.[۵۴] دلیل بازگشت نصرالله از قم به لبنان را شایعاتی مبنی بر تشدید اختلافات حزب‌الله با جنبش امل دانسته‌اند.[۵۵]

نصرالله در کنار تحصیلاتش، آموزش‌های مختلف نظامی و دوره‌های چریکی را نیز پشت‌سر گذاشت.[۵۶]

همسر و فرزندان

نصرالله در سال ۱۹۷۸م در ۱۸ سالگی با فاطمه یاسین ازدواج کرد که حاصل آن سه پسر به نام‌های محمدهادی، محمدجواد و محمدعلی و یک دختر به نام زینب بود.[۵۸] سید محمدهادی فرزند بزرگ او، در ۱۲ سپتامبر ۱۹۹۷م/۲۲ شهریور ۱۳۷۶ش در درگیری با نیروهای اسرائیل در جنوب لبنان به شهادت رسید. جنازه وی به دست صهیونیست‌ها افتاد و یک سال بعد در عملیات تبادل میان اسرائیل و حزب‌الله به لبنان بازگردانده شد.[۵۹]

شهادت

مقالهٔ اصلی: ترور سید حسن نصرالله

پیام تسلیت آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر انقلاب اسلامی ایران

مجاهد کبیر، پرچمدار مقاومت در منطقه، عالم بافضیلت دینی، و رهبر مدبر سیاسی، جناب سید حسن نصرالله رضوان‌الله‌علیه، در حوادث دیشب لبنان به فیض شهادت نائل آمد و به ملکوت پرواز کرد. سید عزیز مقاومت پاداش ده‌ها سال جهاد فی سبیل الله و دشواری‌های آن را در خلال یک پیکار مقدس دریافت کرد... فیض شهادت پس از اینهمه مجاهدت حق مسلّم او بود. دنیای اسلام، شخصیتی باعظمت را؛ و جبهه‌ی مقاومت پرچمداری برجسته را، و حزب الله لبنان رهبری کم‌نظیر را از دست داد، ولی برکات تدبیر و جهاد چند ده ساله‌ی او هرگز از دست نخواهد رفت. ... سیّد مقاومت، یک شخص نبود، یک راه و یک مکتب بود، و این راه همچنان ادامه خواهد یافت. خون شهید سید عباس موسوی بر زمین نماند، خون شهید سید حسن هم بر زمین نخواهد ماند.[۶۰]

سید حسن نصرالله، روز جمعه ۶ مهر سال ۱۴۰۳ش/۲۷ سپتامبر ۲۰۲۴م در پی بمباران منطقه شیعه‌نشین ضاحیه در جنوب بیروت توسط رژیم صهیونیستی به شهادت رسید.[۶۱] به نقل شبکه الجزیره از رسانه‌های اسرائیلی، رژیم صهیونیستی در این بمباران حدود ۸۵ بمب سنگرشکن یک یا دو تنی استفاده کرد؛ در حالی که کنوانسیون ژنو استفاده از چنین بمب‌هایی را ممنوع اعلام کرده است.[۶۲] براساس گزارش خبرگزاری‌ها، جسد نصرالله سالم بوده و علت مرگ او شوک یا ضربه ناشی از انفجار[۶۳] یا استنشاق گازهای سمی ناشی از بمباران[۶۴] اعلام شده است.

واکنش‌ها

شهادت سید حسن نصرالله واکنش‌‌های متعددی را در پی داشت. خبر شهادت او در حرم امام رضا(ع)[۶۵] و حرم امام علی(ع)‌[۶۶] اعلام عمومی شد. سید علی خامنه‌ای، رهبر انقلاب اسلامی ایران،[۶۷] و مراجع تقلید همچون سید علی سیستانی،[۶۸] ناصر مکارم شیرازی،[۶۹] حسین نوری همدانی[۷۰] جعفر سبحانی،[۷۱] سید موسی شبیری زنجانی،[۷۲] عبدالله جوادی آملی،[۷۳] بشیرحسین نجفی[۷۴] حسین وحیدخراسانی[۷۵] همچنین جامعه مدرسین حوزه علمیه قم[۷۶] و مجمع جهانی اهل‌بیت[۷۷] پیام تسلیت صادر کردند.

دولت و مقامات کشورهای مختلف همچون ایران، روسیه، عراق، یمن،[۷۸] کوبا،[۷۹] ونزوئلا[۸۰] و گروه‌های مقاومت مانند جنبش حماس، جنبش جهاد اسلامی فلسطین، جنبش انصارالله یمن، جنبش فتح، گروه عصائب اهل الحق، جنبش امل لبنان، سید عمار حکیم، رهبر جریان حکمت ملی عراق، مقتدی صدر، رهبر جریان صدر در عراق،[۸۱] حزب جماعت اسلامی پاکستان و حزب جمعیت علمای اسلام پاکستان[۸۲] نیز با صدور بیانیه‌ای شهادت سید حسن را تسلیت گفتند.

در ایران پنج روز[۸۳] و در لبنان،[۸۴] سوریه[۸۵] و عراق[۸۶] یمن[۸۷] سه روز عزای عمومی اعلام شد. حوزه‌های علمیه ایران روز یک‌شنبه تعطیل اعلام شد و طلاب و روحانیون در محکومیت جنایت‌های رژیم صهیونیستی اجتماع و راهپیمایی کردند.[۸۸] در ایران تمامی سالن‌های سینما و تئاتر تعطیل شد.[۸۹]

مردم کشورهای گوناگون مانند ایران،[۹۰] پاکستان، یمن، اردن، مغرب، کرانه باختری (فلسطین)، بحرین، عراق در محکومیت ترور سید حسن و حمایت از حزب‌الله تجمع و تظاهرات برگزار کردند.[۹۱]

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران در پاسخ به ترور سید حسن نصرالله و اسماعیل هنیه (در ۱۰ مرداد سال ۱۴۰۳ش)، در ۱۰ مهر همان سال، عملیات وعده صادق۲ را با شلیک ده‌ها موشک به مناطق نظامی و امنیتی اسرائیل انجام داد.[۹۲]

فعالیت‌های سیاسی: از جنبش امل تا حزب‌الله

سید حسن نصرالله از سال‌های نخست عمرش وارد فعالیت‌های سیاسی شد. برخی فعالیت‌های سیاسی او عبارتند از:

• وی به جهت علاقه به امام موسی صدر، پس از پایان دوره دبیرستان در سال ۱۹۷۵م به جنبش اَمَل پیوست و به همراه برادرش سید حسین، مسئول آن جنبش در شهرک البازوریه شد.[۹۳]
• در سال ۱۹۸۲م به عضویت کمیته سیاسی جنبش امل درآمد و مسئولیت سیاسی این جنبش در منطقه بقاع را برعهده گرفت.[۹۴]
• در سال ۱۹۸۲م و در پی اشغال لبنان از سوی نیروهای رژیم صهیونسیتی و طرح صلح میان اسرائیل و لبنان از سوی برخی رهبران جنبش امل، سید حسن به‌همراه گروهی از روحانیان مبارز همچون سید عباس موسوی و صُبْحی طُفَیلی از جنبش امل جدا شدند و هسته اولیه حزب‌الله لبنان را تأسیس کردند.[۹۵]
• در سال ۱۹۸۵م به عنوان مسئول و نماینده حزب‌الله در منطقه بقاع منصوب شد.[۹۶]

سید حسن نصرالله

• در سال ۱۹۸۷م رئیس کمیته اجرایی حزب‌الله و عضو شورای تصمیم‌گیری حزب‌الله شد.[۹۷]
• وی در سال ۱۹۸۹ و ۱۹۹۰م و حضورش در قم، نماینده حزب‌الله در تهران و مسئول پیگیری کارهای حزب‌الله در ایران بود.[۹۸]
• در سال ۱۹۹۲م با ترور سید عباس موسوی به عنوان دبیرکل حزب‌الله انتخاب شد.[۹۹]

سید حسن در سال ۱۳۶۰ش، حکم اجازه اخذ وجوهات شرعیه و تصرف در امور حسبیه و شرعیه را از امام خمینی دریافت کرد.[۱۰۰] او همچنین نماینده و وکیل آیت‌الله خامنه‌ای در بیروت و جبل عامل بود.[۱۰۱]

آثار درباره نصرالله

درباره شخصیت سید حسن نصرالله آثار متعددی شامل کتاب، فیلم و مستند و آهنگ تولید شده است. برخی از این آثار عبارتند از:

کتاب‌ها

کتاب سید عزیز

• سید عزیز (زندگی‌نامه خودگفته حجت‌الاسلام سید حسن نصرالله) به کوشش حمید داودآبادی. آیت‌الله خامنه‌ای در تقریظ بر این کتاب نوشته است: «هر چیزی که مایهٔ شناخت و تکریم بیشتر آن سید عزیز شود، خوب و برای من مطلوب است».
• سید حسن نصرالله: انقلابی جنوبی اثر رفعت سید احمد و ترجمه اسماء خواجه‌زاده، چاپ نشر معارف در قم سال ۱۳۹۴ش.
• زبور مقاومت؛ سیری در زندگانی، مواضع و دیدگاه‌های سید حسن نصرالله دبیرکل حزب‌الله لبنان به قلم محمدحسین بزی و ترجمه مصطفی اللهیاری، در سال ۱۳۸۷ش برای نخستین بار از سوی انتشارات سازمان تبلیغات اسلامی منتشر شد.
• آزادترین مرد جهان؛ تألیف راشد جعفرپور.
• نصرالله؛ گفت‌وگوی اختصاصی محمدرضا زائری با سید حسن نصرالله.
• رهبری انقلابی سید حسن نصرالله؛ تألیف آزیتا بیدقی قره‌باغ.[۱۰۲]

مستند و آهنگ

• مستند «نگاهی به زندگی سید حسن نصرالله» پخش‌شده از شبکه خبر.
• مستند «منادیان آزادی (قسمت سید حسن نصرالله)» پخش‌شده از شبکه خبر.
• مستند «نصرالله در چشم دشمنان»؛ شبکه المیادین این مستند ۵۰ دقیقه‌ای را براساس سخنرانی‌های سیدحسن نصرالله و با استفاده از تصاویر، تحلیل کارشناسان و تحلیلگران اسرائیلی تهیه کرده است.
• مستند «حکایت حسن»؛ این مستند از شبکه العربیه پخش شد. مدیر شبکه العربیه به خاطر پخش این مستند از منصب خویش برکنار شد.

آهنگ‌ها و نماهنگ‌های متعددی از سوی خوانندگان برای سید حسن تولید و پخش شده است که برخی از آنها از این قرارند: آهنگ «نصرالله» با صدای علی نفری،[۱۰۳] نماهنگ به زبان عربی «یا نصرالله» با صدای علی العطار، نماهنگ فارسی «ما باز می‌گردیم» با صدای علیرضا علیزاده،[۱۰۴] نماهنگ فارسی «وقت مجازات» با صدای حسین رضایی،[۱۰۵] نماهنگ فارسی و عربی «عاشقان قدیمی» با صدای امید معنوی،[۱۰۶] نماهنگ «امانتدار بانوی دمشق» اثر دوزبانه (فارسی و عربی) با صدای مجتبی مینوتن و حامد محضرنیا،[۱۰۷] آهنگ «یا سیدی» و آهنگ «للسید رب یحمیه» با صدای بسام شمص، آهنگ عربی «أحبائی» با صدای جولیا بطرس خواننده مسیحی لبنانی(۲۰۰۶م)، آهنگ «یا نصرالله» با صدای علاء زلزالی خواننده لبنانی(۲۰۰۷م).[۱۰۸]